XXVI. Ut Effugiat

Post ludos nox brevis et plena timore fuit. Prima luce duo nuntii ad domum Cassiani venerunt. Unus nuntius iussum ante ostium magna voce legit. “Cassianus ante meridiem comprehendatur.” “Deinde cum duobus custodibus ex urbe deducatur.” “Grex Roscii omnes tabulas magistratui tradat.” “Nemo documentum de ludis occultet.” Severus solum de securitate publica scribebat. Sed quattuor excubitores iam in via stabant. Duo ostium custodiebant ne Cassianus exiret. Duo ad tabularium processerunt ut omnia perquirerent. Cassianus tamen ad iudicem superiorem appellare poterat. Severus metuebat ne appellatio esset. Ita viam et tabularium simul claudi iusserat. “Utinam patruus causam vere scribat,” dixit. “Utinam iudex hoc iussum videat.” “Ne per ostium exeas,” dixit. “Excubitores te statim comprehendant.” Cassianus respondit: “Quid faciam?” “Qua via ad superiorem auctoritatem perveniam?” Horatius dixit se Aureliam quaesiturum esse. Octavia iussum alterum in domo Severi viderat. Illud iussum quaestionem familiae permittebat. Custodes omnes cistas perquirerent. Scribae omnes tabulas in atrium portarent. Severus volebat ut exemplaria Aureliae invenirentur. Octavia timebat ne vera probatio deleretur. Ancillam fidelem ad tabularium celeriter misit. “Aurelia ad templum Concordiae veniat,” dixit. “Duas claves cum ea habeat.” “Caveat ne scriba Severi eam sequatur.” Habitus eius sine motu erat et facies non laeta. Duas tabulas vacuas sub pallio celavit. Ad templum Aurelia sola exspectabat. Octavia ei iussum quaestionis ostendit. “Custodes domum tuam ante vesperum perquirant,” dixit. “Severus vult ut omnia exemplaria comprehendantur.” Aurelia pallorem non ostendit. Ea rogavit: “Cur me nunc mones?” Octavia respondit: “Ne memoria viri mei deleatur.” “Et ne filius meus sine appellatione deducatur.” “Utinam Cassianus patrem suum iure defendat.” “Sed cave ne omnibus statim credas.” Aurelia iussum attente legit. Dies tamen post spectaculum celeriter scriptus erat. Aurelia intellexit Severum indicium scaenicum timere. Nunc documenta servari et iuvenis deduci debebant. Ea Octaviam rogavit ut Horatium ad Roscium mitteret. Duae feminae templum aliis itineribus reliquerunt.

Aurelia ad tabularium post templum rediit. Ibi duo curatores iam quaestionem exspectabant. Ea utrique iussum Octaviae ostendit. Curatores scrinium publicum simul aperuerunt. In eo erant exemplar verum et tres adnotationes. Aurelia unum documentum sine testibus removere noluit. Unus ceram novam ad mensam posuit. Alter signum publicum ad mensam tulit. Aurelia duas impressiones publicas fecit. Prima exemplar verum in involucrum claudebat. Secunda tabulas minus aptas claudebat. Uterque fasciculus uno modo clausus erat. Sed curatores in relatione discrimen scripserunt. Publica auctoritas utrumque fasciculum probaverat. Alter ad iudicem superiorem portari debebat. Aurelia involucrum verum sub veste ligavit. Fasciculum alterum in cista manifesta posuit. “Utinam custodes hoc tegmen credant,” dixit curator. Aurelia respondit: “Non eos fallere volumus.” “Volumus ut documentum minus aptum accipiant.” “Interea exemplum verum ad appellationem perveniat.” Excubitores tabularium perquirere volebant. Curator eos breve tempus exspectare iussit. Aurelia per alterum ostium evasit. Ea ad scaenam Roscii celeriter processit. Grex ante meridiem proficisci debebat. Horatius consilium Octaviae Roscio narraverat. “Histrio faciem persona dissimulat,” dixit. “Viator habitum pallio commutat.” Cassianus tamen personam in via ferre recusavit. “Persona custodibus suspicionem faciat,” dixit. Roscius ei consensit et aliud tegmen invenit. Cassianus pallium actoris accepit et caput sub eo celavit. Deinde sarcinam levem ei dedit. Aurelia habitum scribae viatoris accepit. Ea stilum, ceram, et rationes gregis portabat. Fasciculus verus sub rationibus ligatus erat. Roscius vestimenta commutavit ut iuvenes inter histriones laterent. Ille cistas in alium ordinem posuit ne tegmen facile inveniretur. Grex omnes partes consilii repetebat. Roscius unum histrionem plaustrum ducere iussit. Ille duos histriones cistas ad portam portare iussit. Cassianus post tibicinem ambularet et Aurelia rationes prope Roscium teneret. Si custos numerum quaerit, Roscius contractum ostendit. Si custos cistam aperit, personas et vestimenta invenit. Hoc consilium fuga erat, non pugna. Roscius omnes monuit ne sine cura currerent. “Utinam ne curramus sed sine mora exeamus,” dixit. Tum Horatius a porta signum misit.

Porta quae ad castra Neratii ducebat eo die diligenter custodiebatur. Prima statio viatores et commeatus numerabat. Secunda tesseras et tabulas spectabat. Horatius ante gregem ad primam stationem venit. Excubitor eum statim interrogavit. Horatius dixit mercedem gregis nondum solutam esse. “Grex exire non debet dum merces non solvitur,” clamavit. Ille cunctationem faciebat ut plaustrum appropinquaret. Horatius rogavit ut uterque signum contractus videret. Dum illi disputabant, Roscius gregem ad portam duxit. Cassianus post tibicinem caput ad terram tenebat. Aurelia prope Roscium rationes numerabat. Primus excubitor eos manere iussit. Roscius obsecravit ut grex transire permitteretur. “Hodie ad alteram urbem proficiscamur,” dixit. “Post hanc noctem ibi spectaculum agamus.” Excubitor iussum Severi ostendit. “Omnes tabulas tradatis,” dixit. Roscius cistam rationum aperuit. Ea Cassianum nomine ficto appellavit. Pallium actoris habitum mutabat. Tum alter excubitor sarcinam Cassiani solvere voluit. Illo tempore Horatius magna voce clamavit. “Signum magistratus fractum est!” dixit. Omnes custodes ad contractum conversi sunt. Horatius rogavit ut custos aquam ferret. Haec nova cunctatio breve tempus dedit. Roscius gregem ad secundam stationem procedere iussit. Primus custos, qui contractum tenebat, eos ire permisit. Cassianus et Aurelia sine cursu portam transierunt. Post centum passus ad secundam stationem venerunt. Ibi custos tesseram contractus cum tabula contulit. Roscius timebat ne nomen Cassiani in tabula esset. Sed tabula solum dominum gregis habebat. Custos tesseram restituit et plaustrum transire permisit. Grex paulatim e conspectu portae discessit. Aurelia eum monuit ne tegmen statim deponeret. Exploratores adhuc viam quaerebant. Grex ad templum parvum prope silvam pervenit. Ibi viatores sub ara perfugium breve petere poterant. Horatius tandem per semitam ad eos venit. Custodes fraudem factam esse intellexerant. Nunc Cassianum per viam magnam quaerebant. Aurelia consilium mutari iussit. Quattuor socii per semitam ad castra profecti sunt. “Utinam appellatio vestra audiatur,” dixit. “Utinam grex poenam non accipiat,” respondit Cassianus. Roscius risit: “Fabula nostra iam officium suum fecit.” Cassianus, Aurelia, et Horatius deinde ad castra Neratii contenderunt.

Primum turrim e ligno prope silvam viderunt. Excubitores ex turri viam et portam spectabant. Porta duobus excubitoribus et uno centurione servabatur. Centurio tesseram et causam adventus quaesivit. Cassianus dixit se appellationem ad Neratium portare. Aurelia fasciculum publicum ostendit sed non aperuit. Centurio eos in tabernaculum viatorum admisit. Horatius timebat ne nuntius Severi ante eos veniret. Aurelia timebat ne fasciculus in porta teneretur. Cassianus optabat ut Neratius eos ipse audiret. Mox Sabinus ad tabernaculum venit. Sabinus tesseram Octaviae agnovit. “Utinam domina ipsa sine periculo sit,” dixit. Ille eos per viam mediam ad principia duxit. Signa legionis ante atrium custodiebantur. Praetorium Neratii post principia erat. Exploratores hostes prope fines visos esse nuntiaverant. Sabinus tamen appellationem statim nuntiavit. Neratius viatores in principia admitti iussit. Cassianus, Aurelia, et Horatius ante mensam steterunt. Neratius primum Cassianum, deinde Aureliam et Horatium interrogavit. “Cur ex Verona fugistis?” Cassianus iussum Severi in mensa posuit. Aurelia relationem curatorum prope iussum posuit. Neratius diu tacitus mansit. Deinde dixit: “Appellatio vestra audiatur.” “Nemo vos sine mea auctoritate deducat.” “Documenta in scrinio principiorum serventur.” “Sed quaestio plena exspectet dum castra tuta faciamus.” Cassianus obsecravit ut Octavia quoque defenderetur. Neratius speculatorem cautum Veronam mittere promisit. Tum Drusus legatus in atrium intravit. Drusus hospites statim laeta facie salutavit. Ille dixit se causam Severi iam audivisse. “Utinam omnes tabulae hodie aperiantur,” dixit. “Utinam ego hanc quaestionem agam.” Neratius tamen scrinium publicum elegit. Aurelia motum oculorum Drusi spectavit. Sabinus hoc quoque vidit. Post consilium Sabinus Cassianum ad vallum secutus est. Sabinus respondit: “Laetior erat quam amici.” “Cave ne de omni teste statim dicas.” “Cave ne Drusus sciat ubi alterum exemplar sit.” Sabinus exploratores silere iussit et post longam moram respondit. “Neratius exercitum ducit; Drusus officium eius cupit.” “Non solum hostes insidias parant.” Perfugium inventum erat, sed refugium tutum nondum erat. Utinam iudex viveret et appellationem audiret.