XXIX. Quod Faciendum Est

Post nuntiationem Drusus in praetorio sedit. Sella Neratii ante mensam posita erat. Virga et insignia prope sellam iacebant. Drusus ea nondum publica auctoritate acceperat. Tamen scribae primum edictum ex verbis eius scripserunt. Edictum necessitatem totis castris praescribebat. Drusus dixit rem publicam in magno periculo esse. Ita multa statim agenda esse dicebat. Prima clausula de portis erat. “Portae militibus custodiendae sunt,” dixit. Portae sunt res quae custodiri debent. Una porta custodienda est. Duae portae custodiendae sunt. Verbum cum numero portarum mutatur. Militibus onus assignatur. Milites hoc onus accipiunt. Non portae milites custodiunt. Milites portas custodire debent. Haec sententia rem et onus simul ostendit. Secunda clausula de tabulis erat. “Tabulae scribis tradendae sunt.” Una tabula tradenda est; multae tabulae tradendae sunt. Unus scriba tabulam tradit; multis scribis multae dantur. Scribae tabulas tradere debent. Tertia clausula de testibus erat. “Testes custodibus detinendi sunt.” Unus testis detinendus est; multi testes detinendi sunt. Ita verbum cum testibus mutatur. Custodibus onus datur. Quarta clausula de sacramento militum erat. “Novum sacramentum omnibus militibus iurandum est.” Unum sacramentum iurandum est; multa sacramenta iuranda sunt. Milites hoc opus facere debent. Omnes milites onus accipiunt. Milites qui iurant sacramento obstringuntur. Drusus dixit: “Omnes oboedire oportet.” Sed res necessaria non semper legitima est. Senatus legem decernere poterat. Drusus solum edictum temporarium scripserat. Drusus formulam unam omnibus praescripsit. Formula de fidelitate rei publicae loquebatur. Sed nomen Drusi in fine positum erat. Ita formula et rem publicam et Drusum ostendebat. Drusus edictum ante principia promulgari iussit. Album magnum prope suggestum positum est. Praescriptum in albo sine aliis verbis stabat. Sanctio quoque in sexta clausula erat. Miles recusans captivus habendus erat. Drusus necessitatem pro lege sanciebat. Sed potestas eius temporaria erat et certos fines habebat. Nemo adhuc edictum senatus legerat. Nemo decretum legitimum de successione viderat. Ita Drusus mandato auctoritatem praetendebat. Verba “habendus” et “iurandum” necessitatem clare ostendebant. Sed verba sola auctoritatem legitimam non dabant. Una res vere facienda erat. Sed auctor oneris adhuc non scriptus erat.

Vipsania post edictum indices paravit. In uno indice erant nomina centurionum. In altero erant scribae et curatores. Tertius municipia et possessores agri separabat. Vipsania omne onus certo homini assignare volebat. Ea centuriones ad mensam vocavit. “Vobis portae noctu custodiendae sunt,” dixit. “Vobis tesserae novae distribuendae sunt.” “Vobis milites sine fide certa secludendi sunt.” Centuriones mandata in tabulis acceperunt. Unus centurio de sacramento quaesivit. Vipsania respondit formulam sine mutatione iurandam esse. Centurio dixit vetus sacramentum rem publicam iam servare. “Cur novum sacramentum nobis iurandum est?” rogavit. Vipsania necessitatem novae fidei praetendit. “Perfidia nova novo vinculo liganda est,” respondit. Deinde scribae ad mensam accesserunt. “Vobis omnes tabulae exscribendae sunt.” “Vobis formula sacramenti in albo ponenda est.” “Vobis nomina recusantium scribenda sunt.” Scribis multae tabulae datae sunt. Onus eorum non leve erat. Horatius inter scribas stabat. Ille ordinem mandatorum memoria tenebat. Vipsania eum ad indicem testium misit. “Tibi Cassianus et Aurelia custodiendi sunt,” dixit. Horatius mandatum accepit sed nihil promisit. Post scribas municipes in praetorium venerunt. Ei de annona castrorum audiverunt. Vipsania primum censum agrorum aperuit. Nomina possessorum in albo erant. “Municipiis frumentum praebendum est,” dixit. “Possessoribus tributum novum conferendum est.” “Vobis carri ad tabernacula commeatus mittendi sunt.” Frumentum a possessoribus exactum ad castra ferendum erat. Tributum municipibus numerandum et scribendum erat. Annona militibus distribuenda erat. Centuriones formulam ante sacramentum legere debebant. Nullus municeps onus sine indice accipiebat. Municeps senex pondus frumenti spectavit. Ille tributum grave esse dixit. Annona iam parva erat. Vipsania respondit commeatum militibus necessarium esse. “Necessitas privata onera publica non abrogat,” dixit. Municeps tamen iurisdictionem Drusi negavit. “Senatus tributum non decrevit,” respondit. “Potestas temporaria censum novum exigere non potest.” Vipsania custodibus municipem secludere non iussit. Sed nomen eius inter recusantes posuit. Alii municipes taciti frumentum promiserunt. Timor eos magis quam fidelitas obligabat. Vipsania obligationes per personas distribuebat. Centurionibus portae, scribis tabulae, municipibus frumentum dabatur. Omnis res verbis suis agenda erat. Edictum breve erat, sed multa onera per provinciam erant.

Sabinus post meridiem ad principia rediit. Rami in pallio eius latebant. Ille edictum in albo statim legit. Verba necessitatis diligenter recognovit. Deinde in praetorium intrare volebat. Custodes novi eum ante ostium tenuerunt. Sabinus dixit se centurionem fidelem esse. Custodes mandatum Vipsaniae ostenderunt. “Tibi arma tradenda sunt,” unus dixit. Sabinus gladium sine pugna tradidit. “Sed mihi quoque lex servanda est,” respondit. “Nobis caedes Neratii investiganda est.” “Nobis furtum fasciculi probandum est.” “Vobis custodienda est lex, non celanda probatio.” Sabinus dixit usurpationi obsistendum esse. Ei obsistendum erat sine pugna. Probatio non vi sed exemplo servabatur. Aurelia dixit: “Nobis celeriter sed diligenter scribendum est.” Horatius respondit omnia verba exacta servanda esse. Custodes quoque legi oboedire debebant. Custodes verba audiverunt sed eum non admiserunt. Sabinus per alteram viam ad tabularium ivit. Cassianus et Aurelia ibi exspectabant. Horatius mox ad eos venit. Ille indicem captivorum sub pallio tulerat. In indice tria nomina clara erant. Cassianus, Aurelia, et Horatius secludendi erant. Nomen Sabini in clausula altera stabat. Sabinus post sacramentum recusatum vinciendus erat. Aurelia signaculum Vipsaniae recognovit. Cera et formula mandata Vipsaniae ostendebant. “Hic index exscribendus est,” dixit. “Prima tabula mox custodibus tradenda erit.” Ad tabulas exscribendas quattuor amici sederunt. Haec verba causam, non obligationem, ostendebant. Ad indices servandos duo exemplaria faciebant. Sed index eis exscribendus quoque erat. Haec verba obligationem eorum ostendebant. Horatius nomina et ordinem exscripsit. Aurelia clausulas et signacula exscripsit. Cassianus mandata cum edicto contulit. Sabinus tempora et custodes scripsit. Primum exemplar Aurelia sub veste posuit. Alterum Cassianus in arcula vacua celavit. Primam tabulam Horatius in mensa reliquit. Tum duo custodes ad ostium venerunt. Mandatum Drusi Sabino recitaverunt. “Sabinus ab aliis secludendus est.” “Ei catena levis danda est.” “Is ad tabernaculum captivorum ducendus est.” Sabinus manus liberas ostendit. “Vinciar, sed periurium non faciam,” dixit. “Sacramentum rei publicae semper servabo.” Custodes eum catena una vinxerunt. Nulla pugna et nullus clamor factus est. Cassianus discessum eius in tabula scripsit. Drusus Sabinum secludere poterat. Non poterat tamen omnia exemplaria auferre.

Vespere primus nuntius ad portam cucurrit. Cohortes dispersae ex luco procedebant. Signa earum frondibus contecta erant. Aquila inter ramos virides videri poterat. Custodes portae lucum moveri putaverunt. Deinde milites sub ramis cognoverunt. Drusus ad portam statim venit. Vipsania formulam sacramenti in manu ferebat. Ea Druso tabulam tradidit. Drusus custodes portas claudere iussit. “Portae vobis claudendae sunt,” dixit. Centurio portae tamen non statim respondit. Ei sacramentum vetus servandum erat. Ei etiam mandato novi ducis oboediendum erat. Duae obligationes in animo eius erant. Drusus milites ad castra venientes hostes appellavit. “Signa hostilia prohibenda sunt,” proclamavit. Sed omnes signa legionis cognoverunt. Frondeum insigne Sabini quoque agnoscebatur. Cassianus et Aurelia ad portam pervenerunt. Exemplar indicis in manibus habebant. Cassianus centurioni mandata captivorum ostendit. Aurelia signaculum Vipsaniae in cera monstravit. “Haec probatio vobis legenda est,” dixit. “Potestas Drusi certis finibus tenenda est; maior esse non debet.” Drusus eos perfidiae accusavit. Custodibus Cassianus comprehendendus erat. Aurelia quoque secludenda erat. Sed centurio portae manus non movit. Ille de fine potestatis cogitabat. Potestas a Neratio delegata morte finem acceperat. Senatus novam potestatem nondum dederat. Drusus tamen insignia et sacramentum usurpabat. Usurpatio verbis necessitatis tegebatur. Ille potestate temporaria abuti videbatur. Centurio dixit milites ad rem publicam obligatos esse. “Nobis lex servanda est,” dixit. “Nobis quoque castra defendenda sunt.” “Sed civis sine iudicio captivus habendus non est.” Drusus milites sacramentum novum iterum iurare iussit. Drusus clamavit: “Vos mihi oboedire oportet.” Centurio respondit: “Nemo nos ad periurium cogere potest.” Sacramentum vetus milites ad legem obligabat. Novum sacramentum eos Druso obstringebat. Milites usurpationi aperte nondum obsistebant. Sed portam sine iudicio claudere recusabant. Tres custodes iurare recusaverunt. Duo alii formulam taciti legerunt. Nemo adhuc nomen Drusi iuravit. Cohortes frondeae ante vallum steterunt. Eis porta aperienda erat. Custodibus porta claudenda erat. Una porta duas necessitates contrarias habebat. Milites et oboedire et fidem servare volebant. Drusus eos cogere volebat. Cassianus probationem publicam facere volebat. Mox facta investiganda erant. Auctores quaerendi erant. Causae quoque quaerendae erant. Ita necessitas in quaestionem mutata est.