XX. Promissa et Minae

Postridie mane forum plenum fautorum erit. Comitia municipii post tres dies habebuntur. In comitiis duo novi magistratus creabuntur. Multi candidati officia petent. Sed duae factiones duos candidatos sequentur. Corvinus candidatum Atiliorum ad basilicam ducet. Balbus candidatum Sergiorum ad macellum ducet. Suffragatores per vicos ambulabunt et nomina dicent. Alii titulos portabunt; alii sportulas dabunt. Titulus nomen candidati sine longa oratione ostendet. Sportula panem et paucos nummos habebit. Flaccus edictum de comitiis conscribet. Edictum ad basilicam proponetur. Alterum exemplar ad macellum affigetur. In titulo dies, hora, et locus comitiorum scribentur. Nomen candidati in calculo non scribetur. Quisque civis calculum in cistam ponet. Calculi post comitia publice numerabuntur. Calculi numerabuntur; candidatus victor eligetur. Flaccus dicet: “Electio sine ordine libera non erit.” Corvinus ante fautores suos stabit. Ille dicet: “Si candidatus noster eligetur, ludi dabuntur.” “Stadium reparabitur et quinque certamina parabuntur.” “Pistores patrocinium nostrum habebunt.” “Fabris nova beneficia dabimus.” “Clientes sportulas maiores accipient.” Corvinus ludos, patrocinium, et beneficia pollicebitur. Fautores clamabunt: “Candidatum tuum eligemus.” Florus prope Corvinum stabit, sed tacebit. Ille rogabit: “Beneficia post electionem quoque dabuntur?” Corvinus respondebit: “Si auctoritas nostra manebit, omnia dabuntur.” In parte contraria Balbus rationes suas proponet. Ille dicet: “Si candidatus Sergiorum creabitur, mercatus maior erit.” “Negotia venditoribus nostris dabuntur.” “Fistulae et aquaeductus publice reparabuntur.” Sed Balbus etiam minas dicet. “Cliens qui factionem mutabit patrocinium non habebit.” “Sportula ei non dabitur et negotium eius non audietur.” Balbus fautoribus invitis quoque minitabitur. Vibianus has minas audiet et non ridebit. Ille Balbo dicet: “Suffragium vi non eligetur.” Balbus respondebit: “Haec non vis sed disciplina erit.” Flaccus utramque orationem a basilica audiet. Ille sciet promissa cum minis illo die dici. Comitia nondum erunt, sed tota urbs de futuro disputabit.

Illo die Vibianus in domum Balbi vocabitur. Atrium ornabitur et mensa longa parabitur. Pactio matrimonii in tribus tabulis conscribetur. Prima tabula nomina sponsi et sponsae habebit. Secunda tabula dotem Laeliae ostendet. Tertia officia tutoris et mariti in ordine ponet. Balbus pactum ante familiam leget. Ille dicet: “Vibianus sponsus Laeliae erit.” “Laelia post comitia sponsa appellabitur.” “Nuptiae mense proximo parabuntur.” “Dos cum testibus numerabitur et obsignabitur.” “Tutor pecuniam Laeliae custodiet.” Balbus dicet: “Ego tutor ero.” Sed Vibianus condiciones diligenter audiet. Ille dicet: “Matrimonium sine voluntate firmum non erit.” Balbus respondebit: “Voluntas familiae quoque audietur.” Laelia cum Sabina post velum non manebit. Ea in atrium procedet et prope tabulas stabit. Balbus dicet: “Omnia de futuro tuo bene erunt.” Laelia respondebit: “Futurum meum sine me parari non poterit.” “Pactionem legam et de omnibus condicionibus interrogabo.” “Dotem meam alter custodiet, sed voluntas mea mea erit.” “Invita sponsa non ero.” Sabina post Laeliam stabit et verba eius memoria tenebit. Vibianus Laeliam sine ira audiet. Ille dicet: “Arbitrium tuum non capiam.” “Si me recusabis, minas non dicam.” “Si me accipies, stipulatio coram testibus habebitur.” Laelia respondebit: “Te nondum accipio neque condemno.” “Primo pactionem videbo; deinde arbitrium meum dicam.” Balbus hanc moram difficilem putabit. Ille nuptias celeriter nuntiari cupiet. Sed Vibianus dicet: “Dies sine consensu non proponetur.” Tutor et dos sine voluntate matrimonium non facient. Sponsus et sponsa voluntatem suam dicere debebunt. Conubium legitimum erit, si lex et consensus servabuntur. Deinde Laelia Sabinam interrogabit. “Num haec pactio arbitrium meum servabit?” quaeret. Sabina respondebit: “Tabula voluntatem non faciet.” “Tu voluntatem tuam clara voce testaberis.” Laelia dicet: “Cras Balbo dicam: Hoc recuso.” “Etiam dicam quid sponte mea accipiam.” Pactio nondum subscribetur. Tabulae in cista ad responsum Laeliae servabuntur.

Nocte Sabina Laeliam ad templum Concordiae ducet. Viae vacuae erunt et vigilia procul ambulabit. Florus ante templum cum Serrano exspectabit. Serranus ostium aperiet et parvum ignem prope aram ponet. Templum parvum erit; turba non intrabit. Florus et Laelia primum nomina sua dicent. Laelia ridebit: “Nunc nomen tuum tandem scio.” Florus respondebit: “Et ego nomen tuum servabo.” Serranus eos ad aram ducet, sed nuptias non faciet. Ille dicet: “Hodie matrimonium non habebitur.” “Sed verba vestra audiam et pactionem testabor.” Florus Laeliam rogabit: “Conubium mecum quaeres?” Laelia respondebit: “Conubium legitimum quaeram.” “Sed domum meam sine nuntio non relinquam.” “Neque invita ero neque domum meam fugiam.” Florus dicet: “Arbitrium tuum semper audiam.” “Balbum et Corvinum de voluntate nostra rogabimus.” “Si negabunt, Flaccum de lege interrogabimus.” Laelia dicet: “Odium eorum nos mutare non debebit.” Serranus unam tabulam clausam ante eos ponet. In tabula brevis pactio conscribetur. Prima condicio voluntatem utriusque servabit. Secunda condicionem dotis publice dici iubebit. Tertia utramque domum ad reconciliationem vocabit. Florus dicet: “Haec verba sponte mea accipio.” Laelia dicet: “Et ego haec sponte accipio.” Serranus respondebit: “Ego voluntatem utriusque testabor.” Ille tabulam statim non aperiet neque obsignabit. Primo duo alii testes legitimi invenientur. Deinde pactio coram eis legetur. Tum nomina omnium in tabula scribentur. Serranus dicet: “Pactio sine testibus reconciliationem non faciet.” “Domus vestrae veritatem audire debebunt.” Florus sperabit et dicet: “Corvinus tandem audiet.” Laelia sperabit et dicet: “Balbus voluntatem meam defendet.” Sed Sabina dicet: “Spes sine consilio periculum habebit.” Serranus respondebit: “Ita consilium diligenter parabitur.” Unus sermo ad reconciliationem non satis erit. Sed tres initium reconciliationis testabuntur. Florus et Laelia per vias contrarias ad domos redibunt. Nemo in via eos simul videbit. Tabula clausa in templo Serrani manebit. Post comitia pactio publice proponetur, si omnes condiciones servabuntur.

Postridie Celer ad domum Corvini curret. Ille Florum in atrio inveniet. Celer dicet: “Tarquinius te in foro provocabit.” “Provocatio ante comitia habebitur.” “Ille baculum feret et multos fautores ducet.” Florus respondebit: “Ego eum non provocabo.” “Neque gladio neque baculo ad forum veniam.” Celer dicet: “Tum ego pro te stabo.” Florus eum monebit: “Amicus meus eris, si pacem servabis.” “Si cum Tarquinio pugnabis, inimicitia maior erit.” Celer primo ridebit, sed promissum faciet. “Arma non feram,” pollicebitur. Interea Tarquinius fautores Sergiorum ad se vocabit. Ille dicet: “Florus contumeliam familiae respondebit.” Vibianus eum prohibere conabitur. “Provocatio electionem corrumpet,” dicet. Tarquinius respondebit: “Electio sine auctoritate nihil erit.” Vibianus dicet: “Auctoritas sine lege auctoritas non erit.” Rumor provocationis per omnes vicos curret. Flaccus eum ante meridiem audiet. Duumvir statim novum edictum conscribet. Titulus magnus ad basilicam affigetur. Edictum interdictum de armis habebit. Flaccus verba in foro recitabit. “Civis neque gladium neque pilum neque pugionem ad comitia feret.” “Bacula quoque a custodibus accipientur.” “Omnia arma publicabuntur et in basilica servabuntur.” “Vigiliae per forum et vicos ambulabunt.” “Praesidium ante cistam suffragiorum stabit.” “Qui alterum provocabit a comitiis expelletur.” “Qui pacem publicam interrumpet e municipio relegabitur.” “Violator interdicti neque sportulam neque patrocinium accipiet.” Cives has poenas clare audient. Celer et Tarquinius in partibus contrariis stabunt. Flaccus utrumque ante titulum vocabit. Ille rogabit: “Interdictum intellegitisne?” Celer respondebit: “Arma non feram.” Tarquinius respondebit: “Legi parebo.” Sed uterque alterum spectabit et tacebit. Flaccus dicet: “Promissa vestra rebus probabuntur.” Nocte vigiliae iam per forum ambulabunt. Praesidium portas basilicae custodiet. Corvinus ludos futuros cogitabit. Balbus tabulas mercatus numerabit. Laelia responsum suum Balbo parabit. Florus reconciliationem Serrano promissam memoria tenebit. Celer iterum dicet: “Pacem servabo.” Tarquinius dicet: “Auctoritatem defendam.” Flaccus sperabit; fortasse omnes interdicto parebunt. Omnes consilia sua dicent; mox res ipsa respondebit.