XII. Officium Publicum

Ante domum Adrianae tumultus ingens est. Solinus ante ostium clausum stat et domum suam intrare vult. Antipholus in domo est et exitum quaerit. Adriana in domo Antipholum servare cupit. Solinus ante ostium Adrianae nomen clamat. Antipholus e domo illam vocem audit. Dromius et Balthasarus ante ostium inter se stant. Servi similes alter alterum spectant et paene tacent. Sed domini gemini simul clamant, et servi rursus timent. Cives ex viis veniunt et ante domum stant. Alii risum habent, alii metum habent. Turba ad ostium impetum facere cupit. Balthasarus manibus turbam prohibere non potest. Subito cives cornu in via audiunt. Cohors venit, et tumultus finem habere potest. Centurio cum quattuor militibus venit. Milites arma Romana ferunt. Hic miles scutum et pilum fert. Ille miles scutum et hastam fert. Gladius brevis ad latus centurionis est. Centurio manum ostendit et dicit: “Tacete, cives!” Cives manum eius vident et denique tacent. Centurio cohorti imperat, et milites turbae viam prohibent. Scuta militum lata sunt, sed pila longa et levia sunt. Hasta longior quam pilum est. Gladius gravior quam pilum est, sed levior quam scutum. Milites arma non iaciunt, nam cives hostes non sunt. Officium cohortis est cives defendere, non punire. Centurio Solinum et Adrianam de tumultu rogat. Solinus Adrianam accusat; Adriana Solinum accusat. Solinus non tacet, et Adriana irata est. Centurio constituit: “Hunc casum ad magistratum ducere debemus.” Ita impetus turbae finem habet.

Magistratus in foro publico iudicium parat. Domus Adrianae sua est, sed tumultus iam publicus est. Centurio Solinum ad forum ducere debet. Adriana et Luciana quoque ad iudicium ire volunt. Dromius et Balthasarus cum eis ire debent. Hi milites ante domum manent. Antipholus exitum per ostium invenire non potest. Sed in horto arcus parvus ad viam ducit. Antipholus per arcum e domo fugere cupit. Primum per multos gradus ad hortum it. Deinde centum passus per viam currit. Miles eum videt et clamat: “Soline!” Miles clamat: “Magistratus te ad forum ire iubet.” Antipholus respondet: “Ad forum ire volo, nam fratrem quaero.” Miles cum Antipholo ad forum redit. In via pueri arma militum spectant. Unus puer scutum grave ferre cupit. Miles scutum ei dat, sed puer id vix tenere potest. Alter puer pilum leve accipit et ridet. Centurio dicit: “Arma non sunt dona neque ludi.” “Miles arma ferre debet, quia officium publicum habet.” “Cohors parva pars exercitus magni est.” “Exercitus hostes vincit; cohors vias et portum defendit.” “Praefectus cohorti imperat, centurio militibus imperat.” “Milites praefecto et centurioni parere debent.” Metus civium minor est, si milites officium bene faciunt. Sed metus maior est, si miles arma in cives iacit. Ita hic centurio arma in manibus militum servare vult. Cornu adventum cohortis ostendit et cives monet. Arcus militis hostem procul petere potest. Sed hodie miles arcum non fert. Hodie verba iudicis fortiora quam arma esse debent.

In foro magistratus prope mensam publicam sedet. Magistratus iudex huius casus est. Centurio ante eum stat et manu omnes tacere iubet. Solinus, Adriana, Luciana, Dromius, et Balthasarus in foro sunt. Mercator qui anulum vendit quoque ad iudicium venit. Magistratus dicit: “Testes alter post alterum dicere debent.” Primum Adriana manum ostendit. Adriana dicit: “Hic vir maritus meus est.” Solinus respondet: “Certe maritus tuus sum.” Adriana dicit: “Sed hodie in domo cenam capis.” Solinus clamat: “Ante ostium clausum diu sto!” Deinde mercator anulum magistratui ostendit. Mercator dicit: “Hic vir anulum emit et pretium solvere debet.” Solinus anulum cognoscit et rogat: “Quis eum emit?” Dromius sacculum Antipholi nunc fert. Mercator sacculum videt et pretium ex eo accipere vult. Dromius manibus sacculum defendit. Dromius dicit: “Haec pecunia domini mei est.” Magistratus rogat: “Quis dominus tuus est?” Dromius tacet, nam dominus eius in foro non est. Balthasarus Solinum ostendit et dicit: “Hic dominus meus est.” Dromius respondet: “Non est; sed domino meo similis est.” Magistratus putat: “Hic testis ridiculus est.” Tamen iudex tacet et omnes audit. Luciana dicit: “In domo alter vir est.” Adriana respondet: “Alter non est; maritus meus est.” Tum centurio adventum alterius viri nuntiat. Omnes ad viam spectant. Antipholus cum milite ad forum venit. Antipholus venit, et omnes testes tacent. Solinus Antipholum videt et paene cadit. Magistratus nunc hos viros similes videt. Iudicium difficile nunc facilius est.

Antipholus et Solinus inter se stant. Corpora, nomina, et voces eorum similia sunt. Antipholus rogat: “Frater meus es?” Solinus respondet: “Nomen meum Solinus est.” Antipholus dicit: “Hoc nomen patris nostri est.” Solinus nomen patris audit et veritatem cognoscit. Antipholus Solino manum dat. Longus metus eorum denique exitum beatum habet. Dromius et Balthasarus quoque ad eos veniunt. Dromius dicit: “Frater meus rursus vivit.” Balthasarus respondet: “Et frater meus huc redit.” Dromius Balthasaro manum dat, et servi rident. Adriana nunc hos viros similes intellegit. Adriana Solinum maritum suum ad se vocat. Luciana Antipholum hospitem salutat. Mercator anulum tenet et de pretio rursus rogat. Antipholus pecuniam ex sacculo accipit. Antipholus pretium solvit et anulum accipit. Magistratus dicit: “Nunc nemo Dromium de pecunia accusare potest.” “Testes veritatem probant, et iudicium finem habet.” Centurio vincula non capit et carcer vacuus manet. Magistratus Solinum et Antipholum ex iudicio discedere iubet. Milites viam liberant et turba discedit. Cohortis reditus ad portum sine tumultu est. Cives cornu rursus audiunt, sed nunc nemo metum habet. Adriana omnes ad domum redire vocat. Antipholus nunc domum intrare vult, non fugere. Solinus cum fratre per ostium apertum intrat. Dromius et Balthasarus post dominos eunt. Fratres nunc simul ad familiam redeunt.

Post tumultum via ante domum sine voce est. Cives ad officia sua discedunt. Mercatores ad tabernas redeunt et dona vendunt. Milites ad portum redeunt et naves defendunt. Cohors manus quae arma fert est, sed non exercitus magnus. Exercitus hostes impetu petit. Cohors impetum turbae sine bello prohibet. Praefectus cohorti imperat, et centurio officium agit. Bonus centurio milites cum armis non ludere iubet. Miles scutum latum et pilum leve fert. Scutum latius quam gladius est. Pilum levius quam scutum est. Hasta longior quam pilum est. Arcus solus hostem petere non potest. Cornu signum adventus et reditus dat. Passus militis longior quam gradus pueri est. Manus militis arma fert; manus magistratus pacem ostendit. Magistratus publicum officium habet. Iudex testes audit et de casu constituit. Testis veritatem dicere debet. Post iudicium iustum civis metum non habet. Carcer et vincula malos homines tenent, non bonos. Domus sua est, sed via et forum publica sunt. Tumultus unius domus saepe casus publicus est. Adventus cohortis hunc tumultum prohibet. Adventus Antipholi hunc errorem solvit. Post officium publicum pax inter cives est.