XXVII. Ambitio

Cassianus in castris iam duos dies manserat. Quaestio eius nondum instituta erat. Neratius enim exercitum ex finibus exspectabat. Tertia luce sonus tubarum e via auditus est. Explorator ad principia cucurrit. “Drusus cum cohortibus redit,” nuntiavit. “Iter prosperum fuit et commeatus servatus est.” Neratius ad portam cum centurionibus processit. Cassianus, Aurelia, et Horatius e turri spectabant. Primum signifer cum vexillo rubro intravit. Deinde tres manipuli longo ordine venerunt. Milites sine cursu sed laeta facie ambulabant. Drusus post primum manipulum equo ibat. Is vallum transiit et ante Neratium descendit. Drusus tam prospere redierat ut milites nomen eius clamarent. Tanta laus per castra audiebatur ut scribae ex principiis exirent. Tot milites vexilla alta tenebant ut tota via rubra videretur. Haec omnia effectus victoriae erant. Drusus commeatum quem hostes tenebant servaverat. Ille etiam duas stationes ab hostibus vacuas invenerat. Nemo in illo itinere mortuus erat. Neratius ergo fortitudinem et consilium legati laudavit. Ille coronam parvam ferri iussit. Corona honoris erat, non signum successionis. Neratius Druso coronam dedit ut fortitudo publice laudaretur. Militibus donativum dedit ne victoria sine praemio maneret. Omni manipulo duas horas sine opere permisit. Signiferi vexilla ante principia collocaverunt. Drusus honorem accepit. Tum Neratius novam praefecturam ei dedit. Praefectura unam cohortem et commeatum habebat. Ea dignitatem Drusi maiorem faciebat sed totum imperium non dabat. Neratius hoc discrimen clare dixit. “Honorem do ut fides servetur,” dixit. “Potestatem totam non trado.” “Ne quis laudem pro successione habeat.” Milites verba audiverunt et tacuerunt. Drusus quoque parere se dixit. Sed oculi eius ad locum ducis conversi sunt. Aurelia illum motum ex turri vidit. Cassianus quaesivit cur ea tabulam aperiret. “Motus indicium est, non probatio,” respondit. Sabinus prope eos stabat et consensit. Is adulationem paucorum militum metuebat. Laus iusta fortitudinem maiorem faciebat. Adulatio ambitionem maiorem facere poterat. Drusus tam avidus honoris videbatur ut coronam saepe manu teneret. In facie eius gloria et cupiditas simul erant. Neratius honorem dederat ut fidem servaret. Drusus tamen putabat honorem potestatem promisisse.

Post reditum Neratius consultationem publicam permisit. Sacerdotes de auspicio itineris quaerere volebant. Consultatio ante aram publicam facta est. Ara parva in campo prope vallum stabat. Una victima ad aram ducta est. Sacrificium ipsum post velum factum est. Sacerdos incensum in igne posuit. Altera sacerdos libationem e parvo poculo fecit. Haruspex signa sacrificii sine clamore spectavit. Ille dixit auspicium iter tutum permittere. Neratius respondit exercitum tamen cautum futurum esse. Sacrificium consilium ostendere poterat, non pro duce imperare. Tum tres ministri templi tabulam veterem tulerunt. Tabula carmen Sibyllinum servabat. Verba ante aram recitari poterant sed mutari non poterant. Primus minister initium carminis recitavit. “Vir qui vexillum servavit potestatem tenebit.” Secundus haec verba recitavit. “Hostis castra non intrabit ante adventum luci.” Tertius finem recitavit. “Lucus sacer ad vallum veniet et fatum aperiet.” Post haec verba omnes breve tempus tacebant. Vaticinium nomen Drusi non habebat. Vaticinium futuram potestatem praedicere videbatur. Neque diem neque officium certum habebat. Verbum “potestas” multas interpretationes habebat. Potestas cohortis iam Druso data erat. Potestas provinciae post multos annos dari poterat. Drusus tamen oraculum de successione interpretabatur. “Vexillum servavi; ergo ego potestatem tenebo,” dixit. Vipsania, quae prope eum stabat, nihil negavit. Sabinus aliam interpretationem dedit. “Multi signiferi vexilla servant,” dixit. “Et potestas non semper imperium est.” Neratius de luco quaesivit. Inter lucum sacrum et castra multi passus erant. Arbores ipsae ambulare non poterant. Sacerdos dixit verba esse ambigua. “Fortasse rami ad aram ferentur,” respondit. “Fortasse exercitus ad lucum procedet.” “Fortasse carmen rem aliam ostendit.” Tot interpretationes erant ut nemo effectum certum sciret. Drusus tamen solam interpretationem sibi aptam elegit. Oraculum non ambitionem creaverat. Ambitio verba ambigua in promissum mutaverat. Aurelia in tabula ipsa verba sacerdotis scripsit. Ea vaticinium et interpretationem separavit. Cassianus intellexit hoc discrimen suae causae simile esse. Indicium unum multas causas habere poterat. Homo avidus saepe causam quam cupit eligit.

Illa nocte Vipsania cum Druso in praetorio cenam habuit. Ea uxor Drusi erat et consilia cum eo faciebat. Vipsania coronam in mensa posuit. Prope coronam tabulam praefecturae collocavit. “Hic honor magnus videtur,” dixit. “Sed potestas tua intra unam cohortem manet.” Drusus respondit se Neratio fidelem esse. Vipsania eum ne falsa verba diceret monuit. Hoc iussum cum “ne” dictum erat, non metus. “Ne cupiditatem tuam fidem appelles,” dixit. Deinde eum ut verum propositum aperiret hortata est. Drusus diu tacuit et tandem ambitionem confessus est. “Dignitatem maiorem cupio,” dixit. “Exercitum prospere duxi ut provincia sine periculo esset.” Vipsania respondit hanc sententiam finem ostendere. Drusus exercitum duxerat eo proposito ut provinciam servaret. “Sed victoria tanta fuit ut omnes te laudarent,” adiecit. Haec sententia effectum, non propositum, ostendebat. Victoria laudes fecerat; Drusus eas ante iter non iusserat. Vipsania ita finem et consecutionem separavit. Tum de Neratio loquebatur. Neratius post paucos dies ad fines proficisci volebat. Ibi duas cohortes et commeatum spectaturus erat. Vipsania suadebat ne ille ante novum annum proficisceretur. “Cura ut Neratius in castris maneat,” dixit. “Non ut periculum habeat, sed ut successio tua paretur.” Drusus respondit successorem a senatu eligi debere. Vipsania dixit senatum virum praesentem facilius probare. “Tanta dignitas tibi sit ut nemo alium petat.” “Tot milites te laudent ut patres nomen tuum audiant.” “Ita potestatem para ne facultas transeat.” Drusus verba eius diligenter audivit. Sed appellatio Cassiani in animo eius erat. Neratius quaestionem post securitatem castrorum promiserat. Drusus metuebat ne quaestio omnes tabulas aperiret. Metuebat ne Aurelia signa eius cum aliis conferret. Metuebat ne Sabinus de nuntiis interrogaretur. Hic “ne” metum, non iussum, sequebatur. Vipsania rogavit quid in fasciculo Cassiani esset. Drusus dixit se rem certam nescire. “Ergo ne fasciculum vi aperias,” respondit. Hoc rursus iussum cum “ne” erat. “Fac ut hospites tibi sua sponte credant.” “Da hospitium tam plenum cura ut periculum non videant.” “Disiunge testes ne consilium commune faciant.” Drusus apparatus convivii iam cogitabat. Cibus et fides propositum publicum erant. Testes separare propositum celatum erat. Vipsania non oraculo sed consilio suadebat. Drusus ambitionem suam cum hospitio iungere parabat.

Postridie Drusus Neratium ad convivium invitavit. “Omnes duces simul convivium habeant ut concordia videatur,” dixit. Neratius propositum publicum probavit. Convivia fidem militum saepe maiorem faciebant. Ille tamen quaesivit qui hospites venirent. Drusus Cassianum, Aureliam, Horatium, et Sabinum dixit. “Veniant ut de Verona sine timore loquamur,” respondit. Neratius consensit ne hospites sine honore manerent. Vipsania apparatus hospitii disponebat. Ea triclinium, cubicula, et ministros accepit. Primum lectos in triclinio collocavit. Vipsania disposuit ut Neratius in medio inter duos legatos esset. Cassianum prope Drusum, Sabinum longe ab eo collocavit. Deinde Vipsania cubicula hospitum disiunxit. Cassianum in cubiculo prope praetorium collocavit. Aureliam in altera parte principiorum collocavit. Horatium ad tabernaculum viatorum redire iussit. Sabino officium nocturnum dari curavit. Ita factum est ut quattuor testes post cenam simul manere non possent. Tot ministri per vias dispositi sunt ut omnis via custodiretur. Apparatus tam diligens erat ut consilium casu factum videretur. Vipsania omni ministro unum iussum dedit: unus aquam ad Cassianum ferret, alter Aureliam ad cubiculum duceret, tertius Horatium ante principia exspectaret, quartus Sabino novum officium nuntiaret. “Ne quis fasciculum aperiat,” Vipsania dixit. Ministri hoc iussum audiverunt. Ea tamen timebat ne Aurelia fasciculum sub pallio ferret. Ita ministri vestem eius quaerere non debebant. Hospitium sine iniuria videri debebat. Drusus interea tabulas convivii signo clausit. Unam tabulam ad Neratium misit. Alteram ministris in praetorio dedit ut eam servarent. Neratius responsum laetum misit. “Post relationem exploratorum ad convivium veniam,” scripsit. Drusus diem et horam statim scripsit. Vipsania dixit ministros post clausas tabulas paratos fore. Sabinus de novo officio nocturno audivit. Tanta mutatio eum movit ut ad Cassianum iret. “Ne post cenam solus maneas,” monuit. Hoc erat iussum, quia Sabinus periculum videbat. Cassianus timebat ne fuga novam suspicionem faceret. Aurelia dixit se fasciculum in scrinio publico relicturam esse. Ita nemo eum in cubiculo invenire poterat. Horatius omnes ordines ministrorum in tabula scripsit. Ordo ipse propositum celatum ostendere poterat. Cena nondum parata erat, sed testes iam disiuncti erant. Hospitium effectum fecerat quem amici adhuc mutare poterant. Drusus dixit se post reditum Neratii acturum esse. Vipsania dixit ministros post signa accepta parituros esse. Sabinus dixit se post inventam probationem Neratium moniturum esse. Omnes primum unam rem, deinde alteram futuram esse dicebant. Proximo die hunc ordinem temporis novo verbo dicturi erant.